Dòng tiền đang lưu thông khá bất bình thường trong tổng thể thị trường tài chính – tiền tệ, hệ lụy là tạo ra những bong bóng tài sản và những méo mó, mất cân bằng tài chính khác.
Lo ngại bong bóng tài sản
Trong văn bản phản hồi tới Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sau văn bản trả lời chất vấn, Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng cho rằng, mọi ngân hàng trung ương trên thế giới đều đang trong tình thế lưỡng nan khi buộc phải kéo dài nới lỏng tiền tệ, cả bằng các công cụ nghiệp vụ truyền thống lẫn phi truyền thống.
Việc này để hỗ trợ nền kinh tế quốc nội vượt qua những khó khăn của thời đại dịch, dù rất hiểu hệ lụy dài hạn không mong muốn của nó đối với thị trường tài chính – tiền tệ, sau cùng là chính nền kinh tế thực.
“Bài học của thời kỳ khủng hoảng kinh tế – tài chính thế giới 2008-2009 đã chỉ ra điều đó. Hiện các ngân hàng trung ương đang bị phân cực khá rõ nét, tùy thuộc vào bối cảnh cụ thể của mỗi quốc gia. Các động thái chính sách của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), hay của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA), Ngân hàng Anh quốc (BOE), đặc biệt của Ngân hàng Hàn Quốc (BOK) mới đây là rất đáng lưu ý”, đại biểu tỉnh Quảng Trị phân tích.
Ở Việt Nam, thực tế hơn một năm qua cho thấy, những nguồn tiền tạm nhàn rỗi trong nền kinh tế đang dần bị phân tán vào nhiều kênh huy động vốn phi chính thức, hay biến tướng, lách luật, thậm chí bất hợp pháp…
“Nói rộng hơn, dòng tiền đang lưu thông khá bất bình thường trong tổng thể thị trường tài chính – tiền tệ, hệ lụy là tạo ra những bong bóng tài sản và những méo mó, mất cân bằng tài chính khác”, ông cảnh báo.
Theo đại biểu Hà Sỹ Đồng, các cơ quan hữu trách như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính, hay chính Ngân hàng Nhà nước, lẫn một số chuyên gia kinh tế, đã phát đi những cảnh báo cần thiết. Ông Đồng mong muốn các cơ quan quản lý như Ngân hàng Nhà nước có những quyết sách sáng suốt, cả cho ngắn hạn lẫn dài hạn trước tình trạng này.
Kiểm soát tín dụng ở các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro
Trước đó, trong phiên thảo luận tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XV ngày 25/7, ĐB Hà Sỹ Đồng đã nhận định:
“Về chính sách tiền tệ, việc dòng vốn đang bị phân tán mạnh vào những kênh thu hút vốn khác ngoài ngân hàng là chứng khoán, bất động sản, trái phiếu DN các sản phẩm liên kết, bảo hiểm, đầu tư, quỹ hưu trí của các công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư đang gây ra những méo mó, sai lệch, mất cân bằng tài chính, đã có những cảnh báo từ các cơ quan nhà nước phụ trách. Tuy nhiên, vai trò, trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trong việc hóa giải rủi ro thị trường tài chính, tiền tệ là rất lớn”.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng vừa có văn bản giải trình ý kiến ĐBQH Hà Sỹ Đồng. Theo đó, Thống đốc cho hay:
Trong chỉ đạo, điều hành chính sách tiền tệ, Ngân hàng nhà nước thực hiện đồng bộ các giải pháp khuyến khích dòng vốn tín dụng tập trung vào những lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như bất động sản, chứng khoán, các dự án BOT, BT giao thông, tốc độ tăng trưởng và tỉ trọng của tín dụng các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro giảm dần qua các năm.
Tỉ trọng tín dụng đầu tư, kinh doanh chứng khoán chiếm tỉ trọng nhỏ chỉ 0,5% trong tổng dư nợ nền kinh tế; tăng trưởng tín dụng bất động sản giảm dần và tập trung chủ yếu vào mục đích sử dụng là nhu cầu thiết yếu của người dân và nền kinh tế (chiếm hơn 60% dư nợ bất động sản).
Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, những tháng đầu năm 2021, thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh, giá bất động sản tăng cao là giá đất nền ở địa phương có thông tin quy hoạch đô thị, giao thông, hạ tầng hoặc điều chỉnh tăng giá đất…
Diễn biến này có nhiều nguyên nhân, một phần do dịch Covid-19 khiến triển vọng kinh tế khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động ngân hàng giảm, nhiều DN, người dân có nguồn tiền nhưng thiếu cơ hội mở rộng sản xuất kinh doanh nên gia tăng đầu tư chứng khoán, bất động sản. Xu hướng này tương đồng với diễn biến chung trên thế giới…
Thống đốc cho hay, việc giám sát rủi ro các thị trường này thuộc phạm vi quản lý của nhiều ngành.
“Về phía ngành ngân hàng, từ đầu năm đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro này. Do đó tín dụng các lĩnh vực này trong tầm kiểm soát”, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước khẳng định.
Thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành hoạt động tín dụng an toàn, lành mạnh, hướng dòng vốn tín dụng tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ. Cùng với đó là kiểm soát nợ xấu, kiểm soát tăng trưởng tín dụng vào lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Bong bóng tài sản và hệ lụy !
Bong bóng tài sản là một hiện tượng kinh tế mang tính tinh thần, giống như một căn bệnh; được đánh dấu bởi tâm lý phấn khích quá đà, những dự báo của giới truyền thông và cảm giác hối tiếc của những người đã không “tham gia” vào bong bóng. Hiện tượng này thường được khuếch đại bằng tăng trưởng tín dụng.
Bong bóng là hiện tượng giá tài sản tăng mạnh, có độ lệch chuẩn so với xu hướng giá trung bình ít nhất là 2.
Tập đoàn quản lý quỹ GMO xác định thế giới đã trải qua tổng cộng 330 bong bóng trong thời kỳ từ 1720 đến 2010. Hình dung cụ thể hơn, khi bất động sản được mua bằng tiền đi vay ngân hàng; khi giá tăng, các ngân hàng tự tin hơn về khoản cho vay. Nguồn cung tín dụng càng tăng, người đi vay càng có nhiều tiền và điều này đẩy tăng giá nhà. Tất nhiên, khi ngân hàng không muốn cho vay nữa, giá sẽ giảm mạnh.
