Hãng sản xuất cà phê HiBrew – có trụ sở tại Quảng Đông (Trung Quốc) – chứng kiến doanh số bán hàng tại châu Âu giảm mạnh sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng vào năm 2021, thời điểm nhu cầu bị dồn nén trên toàn cầu, tăng số lượng đơn đặt hàng tại Trung Quốc.
Nhu cầu sụt giảm, các nhà máy Trung Quốc khốn đốn
Theo Tổng giám đốc HiBrew Zeng Qiuping, doanh số bán hàng đã giảm 30-40% so với cùng kỳ năm ngoái, trái ngược hoàn toàn với mức tăng 70% vào năm 2021. Ông cho biết, chi phí sinh hoạt tăng cao ở Mỹ và châu Âu, cũng như các nhà nhập khẩu đang chờ đợi quyết định cắt giảm thuế quan từ Mỹ, là những nhân tố chính khiến doanh số bán hàng sụt giảm. Tuy nhiên, ông lạc quan rằng sự ảm đạm này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và nhu cầu nước ngoài sẽ quay trở lại.
HiBrew không bán quá nhiều cho Mỹ, nhưng Zheng cho biết nhiều nhà xuất khẩu trong ngành cho biết đơn đặt hàng từ Mỹ cũng đang giảm.
Trong một diễn biến khác, giá cước vận tải biển cũng bắt đầu giảm mạnh sau khi tăng lên mức kỷ lục trong bối cảnh đại dịch. Các nhà phân tích nhận định, điều này cho thấy nhu cầu logistics dành cho vận tải đang dần hạ nhiệt. Nhu cầu hạ nhiệt là một tin tốt cho các nhà xuất khẩu và nhập khẩu, nhưng cũng là một dấu hiệu cảnh báo.
Trước đó, các thương gia phải vật lộn với sự tắc nghẽn chuỗi cung ứng và tình trạng hỗn loạn toàn cầu. Bây giờ họ có thể phải đối mặt với sự suy giảm nhu cầu, đặc biệt là ở các nền kinh tế tiên tiến. Các nhà phân tích cảnh báo những diễn biến này cho thấy áp lực suy thoái.
Trên thực tế, giá cước vận chuyển đường biển giao ngay giữa Trung Quốc và các bờ biển phía đông và phía tây của Mỹ đã giảm mạnh do nhu cầu của người tiêu dùng tại Mỹ sụt giảm, và nhiều nhà bán lẻ ở nước này đang hết hàng tồn kho – Shabsie Levy, người sáng lập nền tảng chuỗi cung ứng kỹ thuật số Shifl cho biết.
Ông nói thêm, giá cước vận tải biển gắn liền với ngành bán lẻ vì hơn một nửa số hàng hóa nhập khẩu vào nước này được vận chuyển bằng đường biển. “Nhu cầu bán lẻ yếu đã kéo giá cước vận tải biển giao ngay giảm và sẽ tiếp tục như vậy,” Levy nói. “Tôi sẽ không coi sự sụt giảm nhu cầu này là một cuộc suy thoái, nhưng mọi thứ dường như đang trở nên khó khăn hơn”và “Một số khách hàng đang bị sụt giảm doanh số, đặc biệt là ở một số mặt hàng có giá trị cao và các mặt hàng ít thiết yếu hơn”.
Trong bối cảnh của dịch bệnh, chi phí vận chuyển đã tăng lên do sự gián đoạn và phong tỏa chuỗi cung ứng. Shifl cho biết, giá cước vận tải biển giao ngay giữa Trung Quốc và Mỹ đã tăng gần 3,5 lần trong khoảng thời gian từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2022. Chi phí logistic cao hơn đã được các nhà sản xuất hấp thụ hoặc chuyển cho người tiêu dùng, và điều này làm tăng lạm phát.
Tuy nhiên, hiện tại, các đơn đặt hàng nhập khẩu mới từ Mỹ đã chậm lại và các doanh nghiệp như Samsung US – nhà nhập khẩu lớn thứ 7 tại Mỹ – đã giảm một nửa đơn đặt hàng so với kế hoạch trước đó. Target, nhà nhập khẩu lớn thứ hai tại Hoa Kỳ, cũng thông báo ý định giảm đơn đặt hàng vì lượng hàng tồn kho quá nhiều, theo Shifl. Ngay cả sau khi Thượng Hải dỡ bỏ lệnh cấm vận, các chủ hàng đã nhận được phản ứng thờ ơ từ các nhà nhập khẩu, Levy nói.
Hàng tồn kho dư thừa
Chỉ số Container Thế giới của Drewry, theo dõi chi phí vận chuyển container 40 feet trên các tuyến đường chính, đã giảm hơn 30% kể từ tháng 9. Chi phí vận chuyển container trên các tuyến đường chính – chẳng hạn như Thượng Hải đến New York và Thượng Hải đến Rotterdam – đã giảm tới 24% so với năm ngoái.
“Hệ thống phân phối của Mỹ đang quá tải với hàng hóa. Hàng tồn kho của doanh nghiệp trong tháng 4 đã tăng gần 18% so với một năm trước, “Marc Levinson, Nhà kinh tế độc lập, cho biết trên LinkedIn.
“Nguyên nhân của tình trạng dư thừa hàng tồn kho là gì? Nói một cách đơn giản, người tiêu dùng đã ngừng chi tiêu. Ông Levinson cho biết, khi thói quen mua sắm trở lại mức trước đại dịch, lạm phát làm giảm sức mua và doanh số bán nhà chậm lại, nhu cầu hàng tiêu dùng cũng chậm lại “, ông Levinson cho biết xu hướng này có thể nhìn thấy ở châu Âu, Bắc Mỹ và các khu vực châu Á.
Ảnh hưởng đến chi tiêu
Các nhà kinh tế đang nhìn thấy nhiều trở ngại trong nhu cầu và chi tiêu. Nathan Sheets, nhà kinh tế toàn cầu tại Citi, nói với CNBC ngày 9/7 khi chi phí của các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và nước tăng lên, người tiêu dùng Mỹ không còn nhiều tiền để chi tiêu cho những thứ không thiết yếu. “Cảm giác của tôi là người tiêu dùng, đặc biệt là người tiêu dùng có thu nhập thấp, đang bắt đầu rạn nứt. Ông nói: Chúng tôi đang thấy điều đó trong các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu.
Jennifer McKeown, Giám đốc Dịch vụ Kinh tế Toàn cầu tại Capital Economics, cho biết hiện có nhiều dấu hiệu cho thấy chi tiêu hàng hóa hiện đang “đi ngang” ở các nền kinh tế tiên tiến. Người tiêu dùng vẫn đang chi tiêu cho các dịch vụ như ăn uống, vốn đang tăng trở lại khi việc cấm cửa được nới lỏng. Trong khi đó, nhu cầu hàng hóa “bị ảnh hưởng bất lợi bởi giá cao và tác động của lãi suất cao hơn đối với chi tiêu hàng hóa lâu bền”, McKeown nói.
Yung-Yu Ma, giám đốc chiến lược đầu tư tại BMO Wealth Management, đồng ý với quan điểm này. Ma cho biết nhu cầu hàng hóa đang chịu ba áp lực cùng một lúc. Đó là sự thay đổi trong chi tiêu của người tiêu dùng vào dịch vụ, ngân sách căng thẳng do lạm phát và lo ngại suy thoái. “Nếu suy thoái kinh tế không quá mạnh hoặc kéo dài, có lẽ vào mùa xuân tới, tình hình cung cầu sẽ tốt hơn”, Ma nói. “Một cuộc suy thoái kéo dài và mạnh hơn sẽ khiến các doanh nghiệp phải điều chỉnh hàng tồn kho trong một khoảng thời gian dài hơn”.
Ariane Curtis, Chuyên gia kinh tế toàn cầu của Capital, cho biết lãi suất tăng cũng gây thêm áp lực. Curtis cho biết: “Nhu cầu của người tiêu dùng cuối cùng trên toàn cầu đối với hàng hóa đã yếu hơn do việc bình thường hóa các mô hình chi tiêu. Cùng với đó, thu nhập thực tế thấp hơn và lãi suất cao hơn. Những yếu tố này sẽ tạo thành những cơn gió ngược cho thương mại thế giới trong những tháng tới ”.
Nhưng Curtis không mong đợi một cuộc suy thoái toàn cầu. Bà nói: “Chúng tôi nghĩ rằng sự chậm lại trong thương mại hoặc bình thường hóa nhu cầu sẽ dẫn đến sự giảm tốc của nền kinh tế toàn cầu. “Mọi thứ sẽ không trở lại trạng thái trước Covid-19 trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao và tình trạng thiếu hụt nguồn cung cấp. Tuy nhiên, đó không hoàn toàn là một cuộc suy thoái, ít nhất là không phải ở hầu hết các quốc gia”.
