Vào ngày 3/11/2021, Cục Dự trữ Liên bang cuối cùng đã thông báo về việc bắt đầu taper, quy mô mua trái phiếu hàng tháng giảm 15 tỷ USD. Taper là gì? Nó sẽ có tác động gì đến thị trường?
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ hôm thứ Tư thông báo họ sẽ bắt đầu giảm chương trình mua tài sản trong tháng này, loại bỏ một trụ cột đầu tiên của chính sách tiền tệ được đưa ra từ tháng 3/2020 để bảo vệ nền kinh tế khỏi đại dịch COVID-19.
Tại sao FED cắt lại giảm thành phần quan trọng này trong tình hình hiện nay và điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với quy mô của bảng cân đối kế toán trong tương lai?
Taper là gì?
Để hiểu taper thực sự có nghĩa là gì, trước hết, chúng ta phải hiểu QE là gì. Tên đầy đủ của QE trong tiếng Anh là Quantitative Easing, nó có nghĩa là nới lỏng định lượng. Nói một cách đơn giản, QE là bơm tiền vào thị trường.
Chúng ta sẽ phân tách hai khía cạnh của QE:
Thứ nhất là nới lỏng. Ngân hàng trung ương công bố chính sách lãi suất bằng 0 hoặc gần bằng 0. Ví dụ, Cục Dự trữ Liên bang thông báo rằng lãi suất mục tiêu của quỹ liên bang sẽ giảm xuống 0% đến 0,25%. Nói cách khác, lãi suất của thị trường vay liên ngân hàng gần bằng 0 nên bạn chỉ cần trả lãi suất rất thấp khi vay tiền tại ngân hàng.
Thứ hai là định lượng. Nếu ngân hàng không có tiền để cho bạn vay, bạn sẽ không vui đâu. Kết quả là, ngân hàng trung ương sẽ cung cấp cho các ngân hàng thương mại một lượng lớn tiền tệ bằng cách mua trái phiếu trung và dài hạn như trái phiếu kho bạc và chứng khoán được bảo đảm bằng thế chấp (MBS) từ các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác.
Bằng cách này, ngân hàng thương mại có tiền, và thị trường có tiền. Do đó, QE tương đương với việc gián tiếp khởi động máy in tiền để in thêm tiền. Nói một cách dễ hiểu, nới lỏng định lượng là một phương pháp can thiệp bơm một lượng lớn vốn vào thị trường.
Mục đích của QE là tăng cung tiền, tăng các khoản vay kinh doanh và cá nhân nhằm hy vọng đạt được các mục tiêu sau:
– Tăng mức độ sẵn sàng sản xuất của doanh nghiệp và tăng việc làm.
– QE sử dụng lãi suất cực kỳ thấp, và không hấp dẫn đối với tiền gửi vào ngân hàng, do đó, chi tiêu của người tiêu dùng sẽ tăng lên, tăng tiêu dùng và thúc đẩy nhu cầu trong nước.
– QE kích thích hoạt động kinh tế và hy vọng rằng tiền sẽ chảy hoàn toàn trên thị trường và các lĩnh vực kinh tế rộng lớn hơn.
Nhưng không phải lúc nào nới lỏng định lượng cũng hiệu quả. Đầu tiên, QE mang lại sự gia tăng tiền tệ, nhưng nếu nguồn cung sản phẩm không tăng, các hoạt động không đúng có thể dẫn đến siêu lạm phát.
Việc vay mượn quá nhiều có thể vượt quá khả năng trả nợ của các công ty và người tiêu dùng, và có tác động tiêu cực đến nền kinh tế, dẫn đến trì trệ kinh tế.
Tóm lại, QE không phải là một chính sách tiền tệ thông thường.
Sau khi hiểu về QE, bây giờ chúng ta có thể nói về Taper là gì.
Taper nghĩa đen là “trở nên hẹp hơn”, Taper của Fed là giảm dần quy mô mua trái phiếu và các tài sản khác.
Có thể thấy rằng, trái ngược với QE, Taper có nghĩa là thắt chặt chính sách tiền tệ và phục hồi thanh khoản.
Tuy nhiên, taper của Fed làm giảm quy mô mua tài sản sẽ tác động nhất định đến thị trường. Mức độ ảnh hưởng đến tài sản cho taper năm 2013 như sau:
– Trước hết, thị trường trái phiếu bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi taper, lãi suất trái phiếu kho bạc tăng.
– Thứ hai, áp lực dòng vốn chảy ra khỏi các thị trường mới nổi đã tăng lên sau taper. Kết quả là, thị trường ngoại hối rung chuyển.
– Sau đó, thị trường hàng chủ lực sẽ yếu đi.
– Cuối cùng, taper ảnh hưởng đến các cổ phiếu thị trường mới nổi, chủ yếu là do rủi ro dòng vốn chảy ra trong ngắn hạn. Taper có tác động hạn chế đến chứng khoán Mỹ.
Tuy nhiên, sau khi Fed công bố taper lần này, chứng khoán Mỹ đã tăng mạnh. Chủ yếu là do Chủ tịch Fed Powell nhấn mạnh rằng ông sẽ không vội tăng lãi suất, do đó, giảm bớt lo ngại của thị trường về việc tăng lãi suất.
Chương trình mua tài sản của Fed hiện nay
Fed đã tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD để mua trái phiếu kho bạc và chứng khoán được bảo đảm bằng thế chấp (MBS) kể từ khi đại dịch bùng phát thông qua QE để giảm lãi suất dài hạn, giữ cho các điều kiện tài chính nới lỏng và giúp thúc đẩy nhu cầu, tương tự chính sách được sử dụng sau cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái tài chính 2007-2009.
Fed hiện mua 80 tỷ đô la trái phiếu kho bạc và 40 tỷ đô la chứng khoán được đảm bảo bằng thế chấp mỗi tháng. Kể từ khi chương trình bắt đầu, bảng cân đối của Fed đã tăng từ 4,4 nghìn tỷ USD lên 8,6 nghìn tỷ USD. Trái phiếu kho bạc và MBS trị giá 8 nghìn tỷ đô la chiếm phần lớn tổng số tài sản nắm giữ của Fed.
Nền kinh tế đang trên đà mở rộng trong năm nay với tốc độ nhanh nhất kể từ những năm 1980, nhiều nhà kinh tế cho rằng thị trường không còn cần đến các biện pháp hỗ trợ cực đoan như vậy và chúng thậm chí có thể gây hại nhiều hơn có lợi.
Julia Coronado, cựu chuyên gia kinh tế của Fed và chủ tịch công ty tư vấn kinh tế MacroPolicy Perspectives cho biết: “Họ đang làm điều đó vì nền kinh tế thực sự mạnh… Nền kinh tế có thể tự đứng vững”.
Cục Dự trữ Liên bang đã thông báo vào ngày 4/11 rằng họ vẫn sẽ duy trì mức lãi suất hiện tại là 0% -0,25%. Đồng thời, kế hoạch giảm mua nợ sẽ được đưa ra vào tháng 11, quy mô mua tài sản hàng tháng sẽ giảm 15 tỷ USD, và tốc độ giảm quy mô mua nợ sẽ được điều chỉnh nếu cần thiết. Tuyên bố cũng đề cập rằng vào cuối tháng 11, Cục Dự trữ Liên bang sẽ mua 70 tỷ USD trái phiếu kho bạc và 35 tỷ USD chứng khoán được đảm bảo bằng thế chấp (MBS), và vào tháng 12, Cục Dự trữ Liên bang sẽ mua lần lượt 60 tỷ USD và 30 tỷ USD.
Theo nhịp điệu này, QE sẽ được rút vào tháng 6 năm 2022. Fed đã bắt đầu đối mặt với áp lực lạm phát, đề cập đến sự bất lực của chính sách tiền tệ trong việc giải quyết các vấn đề về nguồn cung, và chỉ ra rằng nếu lạm phát tiếp tục vượt quá kỳ vọng, Fed sẽ sử dụng các công cụ dựa trên giá cả.
Việc công bố taper lần này phù hợp với kỳ vọng của thị trường và cũng để lại dư địa cho các đợt tăng lãi suất tiếp theo, giúp giảm thiểu rủi ro do sai sót chính sách. Tuy nhiên, việc lãi suất có được nâng lên trong thời gian tới hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chẳng hạn như sự thay đổi của áp lực lạm phát và việc bổ nhiệm chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang.
