Tính khoản lãi bị mất khi rút sổ tiết kiệm trước hạn — bank áp lãi suất không kỳ hạn (0.1-0.5%) thay vì lãi hợp đồng. So sánh: pro-rated lý tưởng vs thực tế.
Theo Thông tư 04/2022/TT-NHNN và quy định chung của NHNN, khi khách hàng rút tiền tiết kiệm trước thời hạn đã thoả thuận, ngân hàng áp dụng lãi suất không kỳ hạn (KKH) thấp nhất tại thời điểm rút — tính trên toàn bộ số ngày thực gửi. Lãi KKH hiện tại 0.1–0.5%/năm tuỳ NH.
Đây là quy định cứng — không phải "phạt" theo nghĩa thông thường mà là cơ chế: bank trả lãi như tài khoản KKH (vì khách hàng đã phá vỡ cam kết kỳ hạn). Không được pro-rate theo lãi hợp đồng (vd 5.5%/năm × 6/12 = 2.75% lãi nhận — không có).
Ví dụ minh hoạ: gửi 500tr kỳ hạn 12T @ 5.5%, rút sau 6 tháng (180 ngày):
- Nếu giữ đủ 12T: nhận lãi 27.5 triệu.
- Pro-rated lý tưởng (giả sử được tính theo lãi hợp đồng × ngày): 500 × 5.5% × 180/365 = 13.56 triệu.
- Thực tế nhận (lãi KKH 0.5%): 500 × 0.5% × 180/365 = 0.616 triệu.
Khoản "mất" = 13.56 − 0.616 = 12.94 triệu (~95% lãi pro-rated bị mất).
Trường hợp 1: cần tiền gấp cho mục tiêu lãi cao hơn. Vd rút sớm để mua BĐS giá rẻ (kỳ vọng tăng 30%/năm) — vẫn lợi. Hoặc trả nợ tín dụng đen 30%/năm — phải rút.
Trường hợp 2: gần ngày đáo hạn. Còn 5-10 ngày → mất 5/365 lãi pro-rated, không lớn lắm. Trên 60 ngày còn lại → cân nhắc kỹ.
Trường hợp 3: đã gửi rất ít ngày. Mới gửi 7-14 ngày, rút lại không mất nhiều (vì lãi pro-rated cũng nhỏ). Nhưng vẫn lỗ phí cơ hội — gửi đâu khác trong 14 ngày đó cũng có lãi tương đương.
Cách tránh phạt: chia tiền thành nhiều sổ (vd 5 sổ 100tr thay vì 1 sổ 500tr). Cần tiền chỉ rút 1 sổ — phạt trên 100tr thay vì cả 500tr. Hoặc gửi kỳ hạn ngắn (3-6T) thay vì 12T — phạt thấp hơn dù lãi danh nghĩa thấp hơn.
Một số NHTM tư nhân (TPBank, Techcombank gần đây) có sản phẩm "tiết kiệm linh hoạt" cho phép rút một phần — phần rút tính lãi KKH, phần còn lại giữ lãi hợp đồng. Phải mở sản phẩm chuyên biệt từ đầu, không áp dụng cho sổ thường.
Sổ tiết kiệm online: rút sớm thường có thể tự xử lý qua app (Vietcombank Digibank, MB Bank, Techcombank). Rút tại quầy với sổ giấy có thể yêu cầu giấy tờ + chứng minh.
Lưu ý lãi đã trả: nếu chọn "trả lãi định kỳ hàng tháng" và rút sớm, NH có thể thu lại phần lãi đã trả vượt mức KKH — dẫn đến nhận về số tiền dưới gốc một chút. Ít gặp vì đa số chọn lãi cuối kỳ.